Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op het cardiovasculaire systeem en is geassocieerd met een lager risico op hart- en vaatziekten (HVZ). Intensieve sportbeoefening brengt echter ook cardiovasculaire risico's met zich mee, waarvan de acute hartdood de bekendste is. Cardiovasculaire screening heeft als doel sporters met een verhoogd risico op cardiovasculaire aandoeningen op te sporen om zo mogelijk een plotselinge hartdood te voorkomen. Er zijn echter zowel argumenten voor het uitvoeren van standaard cardiovasculaire screening te benoemen als argumenten ertegen. Mede daardoor zijn er in de loop van der tijd verschillende aanbevelingen gepubliceerd.
Plotselinge hartdood is een zeldzaam verschijnsel bij personen jonger dan 35 jaar en zeer zeldzaam tijdens inspanning. Totaal zou het in Nederland gaan om circa 300 sporters per jaar, waarvan minder dan 1 per 100.000 sporters jonger dan 35 jaar en 7-13 per 100.000 sporters ouder dan 35 jaar. Ondanks het weinige voorkomen is acute hartdood een bekend fenomeen. Dit heeft te maken met de grote impact die een plotselinge hartdood met zich meebrengt en de uitgebreide aandacht hiervoor in de media.
Vrijwel alle voorvallen van plotselinge hartdood vinden plaats bij personen met een reeds bestaande hartafwijking. Bij jonge sporters betreft dit in het merendeel van de gevallen een aangeboren afwijking, een afwijkende aanleg van de kransslagaders, geleidingsstoornissen en klepafwijkingen. Ook myocarditis kan een acute hartdood veroorzaken. Bij oudere sporters (>35 jaar) zijn het vaak afwijkingen aan de kransslagaders, ontstaan als gevolg van roken, hypertensie (hoge bloeddruk), diabetis mellitus, die verantwoordelijk zijn voor de plotselinge hartdood.
Bij het overlijden van een gezond geachte sporter rijst automatisch de vraag of het overlijden niet te voorkomen was geweest door een preventief onderzoek. Grote sportbonden zoals de FIFA en de KNVB werken daarom inmiddels met verplichte keuringen voor profvoetballers. Ook de werkgroep "Cardiovasculaire screening en sport" heeft geadviseerd om het tweejaarlijkse Lausanne-protocol te gebruiken voor alle topsporters in Nederland. Daarnaast beveelt de werkgroep breedtesporters jonger dan 35 jaar aan om op vrijwillige basis een cardiovasculaire screening te late verrichten.
Het Lausanne protocol is een screening van hart en vaten ter voorkoming van een plotselinge hartdood. De European Society for Cardiology heeft een protocol ontwikkeld op initiatief van het Internationaal Olympisch Comite voor screening op hartaandoeningen.
Het protocol bestaat uit drie onderdelen namelijk:
* Anamnese (een standaard vragenlijst over uw medische voorgeschiedenis)
* Een lichamelijk onderzoek
* 12-kanaals rust ECG (speciaal hartfilmpje)
De sporter wordt goedgekeurd als er geen bijzonderheden worden vastgesteld en wordt, bij het vermoeden of vaststellen van een afwijking, voor verder cardiologisch onderzoek doorverwezen.
Het advies is om elke twee jaar een screening te laten uitvoeren. Hiermee kunnen afwijkende patronen van het hartfilmpje worden geregistreerd. De betekenis, de oorsprong en de consequenties worden onderzocht.
Omdat hiermee ook de aantallen en de oorzaken van een plotselinge dood bij sporters in kaart worden gebracht, is het mogelijk dat familieleden preventief behandeld kunnen worden.
Deze screening is bedoeld voor topsporters en nationale selecties vanaf 12 jaar.
Binnen Lampe Therapie kunnen we terugvallen op dr Henk Veentjer, huisarts en clubarts van SC Veendam, om een cardiovasculaire screening volgens het Lausanne protocol te kunnen laten ondergaan bij een cardioloog verbonden aan het ziekenhuis bij u in de buurt.
